"حاج قربان سليماني" استاد پيشكسوت موسيقي مقامي خراساني در دی ماه سال ۱۳۸۶در شهرستان قوچان درگذشت. او از استادان بزرگ موسيقي مقامي خراسان بود. به گزارش ایرنا، وی براثر كهولت سن در ۸۷ ‬سالگي درگذشت.مراسم تشییع اين استاد بزرگ موسيقي ازمنزل وي درقوچان با حضور دوستداران موسيقي و مردم محل تشييع شد.

موسیقی محلی ایران یكى از متنوع ترین موسیقی های جهان است. در هر گوشه ای از ایران، راویان موسیقی که حالا دیگر سال های پیری را پشت سر می گذارند و اغلب وارث تمام عیاری ندارند تا راه استاد را ادامه دهد دیده می شود. خراسان یکی از سرزمین هایی است که تنوع چشمگیر موسیقی و حضور استادان درجه یک در آن به خوبی به چشم می خورد. قسمتی از موسیقی خراسان موسیقی بخشی های شمال خراسان است که شهرت زیادی دارد. حاج قربان سلیمانی، استاد مسلم و قدیمی ترین « بخشی» و آخرین روایتگر از نسل بخشی های بزرگ خراسان بود که نفس گرمش روح علاقمندان به موسیقی را صیقل می داد.

حاج قربان سلیمانى موسیقیدان كشاورز، خواننده و نوازنده دوتار، در روستاى ترك نشین على آباد در شمال قوچان به دنیا آمد. حاج قربان كه بیش از هشتاد سال زندگی پر برکت داشت  در مزرعه خود در این روستا کار می کرد. نوازندگی دوتار در خانواده او موروثی بود. از سن ۷ سالگی دوتار را به دست گرفت. پدرش کربلایی رمضان نخستین استادش بود. بیست ساله بود که پدرش درگذشت. بعد از فوت پدر نزد استادان موسیقى تركى: غلامحسین بخشی جعفرآبادی، حاج محمد بخشی قیطانی و عوض بخشی به آموختن نوازندگی دو تار و خوانندگی ادامه داد. در۲۲ سالگی عنوانِ بخشی گرفت. او در سیر حیات موسیقیایى خود به مجالس عروسی در روستاها و قصبه ها دعوت می‌شد. 
 حاج قربان از سال ۱۳۴۶ به مدت بیست سال به دلایل مذهبی دست به ساز نزد و از نواختن دو تار امتناع ورزید و سال ۱۳۶۶ نوازندگی و خوانندگی را از سر گرفت و با وجود بیست سال دوری از موسیقی دوباره مرکز توجه قرار گرفت.

 او از آخرین نمونه هاى اساتید بخشى در شمال خراسان بود. بسیارى حاج قربان سلیمانى را یكى از مهمترین و برجسته ترین هنرمندان معاصر ایران میشمردند. موسیقی، نوازندگى، خوانندگى، اشعار تركى و فارسى او كه آنها را به لهجه خاص تركان شمال خراسان می خواند هر گونه مرز و سد زبانى را درهم می نوردید و به هر گوشی خوش می نشست. 
حاج قربان در كشورهاى بسیاری از جمله سوریه، عربستان، تركیه، فرانسه، آلمان، سوئیس، بلژیك، كلمبیا، انگلیس، پرو، پاناما، آمریكای شمالی برنامه های مختلفی اجرا کرد.   

او هشت بار به فرانسه دعوت شد. در سال ۱۹۹۱ میلادی که این هنرمند بزرگ در فستیوال موسیقی و تئاتر سنتی ایران در جشنواره شهر آوینیون فرانسه شرکت کرده بود حضار را مجذوب و حیران هنر خویش ساخت و تحسین موسیقى دانان و آهنگ سازان نامى غرب را برانگیخت. منتقدین اروپایی موسیقی به او لقب «گنجینه ملى واقعی» را دادند و مجله مشهور فرهنگى فرانسوى نوول آبزرواتور در مورد او نوشت: «حس عمیق او نسبت به موسیقى و مهارت او در نوازندگى، در عین حال كه بسیار طبیعى جلوه می كند، بسیار حیرت انگیز است.»پس از فستیوال آوینیون او در مقابل تماشاگران به وجد آمده در پاریس اجراى هنر نمود. در این اجرا حاج قربان و پسرش از سوى تماشاگران سه بار به صحنه بازخوانده شدند و پس از آن بر دست هاى حضار حمل شدند. لوموند نیز تصویر حاج قربان سلیمانى را روى جلد خود چاپ كرد و زیر آن نوشت:«كسى كه درهاى بهشت را به روى غرب گشود.»

حاج قربان سلیمانی می گفت: «باید با ساز مهربان و شکیبا بود. تو عاشق سازی، نه ساز عاشق تو. وقتی که ساز و نوایش آدم را گیر بیندازد دیگر نمی توان از چنگش خلاص شد. در این حال است که از خود بیخود شده حساب زمان از دست در می رود و تمام بدن خیس عرق می شود. ساز گویی بال در می آورد، خودش را به این طرف و آن طرف می کشد. سیم هایش جان می گیرند و با هر پنجه من به فریاد و لرزه در می آیند.»

روحش با مومنین محشور باد.

بالاخره دیوان  عرفانی جعفرقلی زنگلی تکمیل شد!

 آری پس ازدوسال زحمت شبانه روزی توسط استاد عالی قدر امان الله جعفرزاده لیسانس ادبیات که برای پایان نامه فوق لیسانسش توصیف تلمیحات دیوان عرفانی جعفر قلی زنگلی را برگزیده بود؛ تلمیحات دیوان عرفانی جعفرقلی نیز به پایان رسید ودیوان عرفانی این عارف بزگ (جعفرقلی زنگلی ) تکمیل شد .

  نویسنده پایان نامه شب وروز به دنبال احادیث و آیاتی بود که این عارف در دیوان و اشعارش به کار برده است و در پایان با حدود  900 آیه شریفه قران مجید و 450 حدیث از ائمه اطهار و150 امثله و اشعار سائره به پایان نامه اش خاتمه داده است .

  به گفته نویسنده به علت کمبود وقت دو ترم اضافه برداشتم وعشق به جعفرقلی به من نیرو داد تا اینکه در این دو ترم اضافه توصیف تلمیحات دیوان را به پایان برسانم .

نویسنده افزود با تشکر فراوان از استاد فرهیخته کلیم الله توحدی که دیوان را جمع آوری نموده است و این فضا را برای بنده آماده نمود تا اینکه بتوانم برای پایان نامه ام یک موضوع بومی و از فرهنگ خود انتخاب کنم و نیز از استاد اسماعیل حسین پورنیز تشکر فراوانی را به عمل آورد .

پایان سخن :(پایان نامه امان الله جعفرزاده)

 دیوان جعفر قلی ،بازتاب اندیشه کرمانج و باز خوانی تمدن اوست ؛نقطه عطف تعالیم اسلام و اصالت فرهنگ وی و مجموعه ای از گره خوردگی ها و پیوند آن دواست.

او که خود از اولاد حیدر بود،فرامذهبی می اندیشید و در متن طریقت – البته طریقتی که از شریعت بگذرد،نه طریقتی که بافته صوفیه است – و بانداد از کشف و شهادت ،خار خار ریاضت را به جان خریده و پس از تربیت نفس خویش ،مربی یک قوم می شود .

عرفان او مانند مولانا عرفان شادمانه است و چون کلام به تنهائی نمی توانسته است ،تمام ناگفته های اندرونش را بیان کند ،دست به دامان دوتار می شود .شعر جعفر قلی و دوتار دویار مدام ،دو رفیق شفیق و دو همزاد اند که از یک شکم زاییده اند ؛در محافل و مجالس کرمانج ،دوتار زنگ بیداری و شعر جعفرقلی ،منشور روشنگری است .

گنجینه حاضر –دیوان عرفانی جعفرقلی زنگلی – که اکنون بیشتر خانه های دل کرمانج را مزین کرده و توانسته است در کنار قرآن ،مفاتیح،دیوان حافظ،و مثنوی مولانا ،گوشه ای از طاقچه منازل روستائیان و جائی از قفسه کتابخانه اصحاب ادب و هنر را به خود اختصاص دهد ،همچون صندق پر از گوهر است که نیازمند گوشودن رموز آن ،توسط کارشناسان ادب است تا بتوان در ظلمت تجدد و ابتذال قرن ،از پرتو خشت(مصراع) هایش ،بیت های دل نسل امروز را روشنائی بخشید .

این پژوهش با تمام نقایص آن ،نخستین پله در راه نیل به شناخت صحیح این شخصیت برجسته است و بر سایر اهالی فرهنگ –که به یقین از نگارنده ،مایه ورتر اند – فرض است تا پله های دیگر را پیموده ،زوایای دیگر شعر او را کاویده و رسالت خویش را به سرانجام رسانند تا همچنان این علَم علم و عرفان را بر بام فرهنگ بومی و ادبیات عامه ،بر افراشته نگه دارند .

در خاتمه باید گفت که پایان سخن پایان من است ،تو بی انتهائی و به قول اقبال لاهوری :

 ((گمان نبر که به پایان رسد کار مغان                       هزار باده ناخورده ،در رگ تاک است ))

 امیدوارم بتوانم این پایان نامه را به  چاپ برسانم تا دیگر فرهنگ دوستان نیز از آن استفاده کنند

 و السلام   منبع : سایت کیسمار